Công bố nhân Ngày Ung thư Thế giới (4/2), nghiên cứu chung của WHO/IARC phân tích 30 nguyên nhân có thể phòng ngừa dựa trên dữ liệu từ 185 quốc gia và 36 loại ung thư, bao gồm thuốc lá, rượu bia, chỉ số BMI cao, ít vận động, ô nhiễm không khí, tia UV, và — lần đầu tiên — 9 loại nhiễm trùng gây ung thư.
37% tổng số ca ung thư mới năm 2022 (khoảng 7,1 triệu ca) có liên quan tới các nguyên nhân có thể phòng ngừa. Nguyên nhân hàng đầu toàn cầu: thuốc lá (15%), nhiễm trùng (10%), rượu bia (3%).
Ung thư phổi, dạ dày, và cổ tử cung chiếm gần một nửa tổng số ca ung thư có thể phòng ngừa được ở cả nam và nữ toàn cầu. Ung thư phổi chủ yếu liên quan hút thuốc và ô nhiễm không khí; ung thư dạ dày phần lớn do nhiễm khuẩn Helicobacter pylori; ung thư cổ tử cung chủ yếu do HPV.
Gánh nặng có thể phòng ngừa cao hơn nhiều ở nam giới (45% số ca) so với nữ giới (30% số ca). Ở nam: thuốc lá 23%, nhiễm trùng 9%, rượu bia 4%. Ở nữ: nhiễm trùng 11%, thuốc lá 6%, BMI cao 3%.
Ở nữ giới, tỷ lệ có thể phòng ngừa dao động từ 24% (Bắc Phi/Tây Á) tới 38% (châu Phi cận Sahara). Ở nam giới, cao nhất là Đông Á (57%), thấp nhất là Mỹ Latinh & Caribbean (28%) — khác biệt do mức độ phơi nhiễm yếu tố hành vi/môi trường/nghề nghiệp/nhiễm trùng, cùng trình độ phát triển kinh tế-xã hội và năng lực hệ thống y tế mỗi khu vực.
Tiến sĩ Ilbawi (WHO, Trưởng nhóm Kiểm soát Ung thư): "Đây là phân tích toàn cầu đầu tiên cho thấy bao nhiêu nguy cơ ung thư đến từ những nguyên nhân có thể phòng ngừa được. Bằng cách xem xét các mô hình giữa các quốc gia và nhóm dân số, chúng ta có thể cung cấp cho chính phủ và cá nhân thông tin cụ thể hơn để giúp phòng ngừa nhiều ca ung thư trước khi nó bắt đầu."
Tiến sĩ Isabelle Soerjomataram (IARC): "Nghiên cứu mang tính bước ngoặt này là đánh giá toàn diện đầu tiên về ung thư có thể phòng ngừa trên toàn thế giới, kết hợp cả nguyên nhân nhiễm trùng bên cạnh các yếu tố hành vi, môi trường và nghề nghiệp."
Kiểm soát thuốc lá chặt chẽ, quản lý rượu bia, tiêm vaccine phòng nhiễm trùng gây ung thư (HPV, viêm gan B), cải thiện chất lượng không khí, môi trường làm việc an toàn hơn, và xây dựng môi trường thực phẩm/vận động lành mạnh hơn — đòi hỏi hành động phối hợp liên ngành (y tế, giáo dục, năng lượng, giao thông, lao động).
