Ung thư da: Bệnh ung thư phổ biến nhất nhưng phần lớn có thể phòng ngừa được
Ung thư da là loại ung thư phổ biến nhất, với khoảng 5,4 triệu ca ung thư biểu mô tế bào đáy và tế bào vảy, cùng hơn 76.000 ca u hắc tố (melanoma) được chẩn đoán mỗi năm tại Mỹ, theo số liệu từ Mayo Clinic. Trong đó, u hắc tố — dạng ung thư da nguy hiểm nhất — cướp đi sinh mạng của hơn 10.000 người Mỹ mỗi năm, chiếm gần 75% tổng số ca tử vong do ung thư da, dù chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng số ca mắc.
Vì sao mùa hè là thời điểm cần đặc biệt chú ý
Tia cực tím (UV) từ ánh nắng mặt trời là nguyên nhân chính gây ung thư da, và cường độ tia UV đạt đỉnh vào khoảng 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều — không chỉ vào mùa hè mà quanh năm, kể cả những ngày nhiều mây. Việc tiếp xúc tia UV tích lũy theo thời gian, kể cả những lần cháy nắng nhẹ khi còn nhỏ, đều góp phần làm tăng nguy cơ ung thư da về sau.
Các biện pháp phòng ngừa được khuyến nghị
Theo các tổ chức y tế hàng đầu, một số biện pháp phòng ngừa hiệu quả bao gồm:
- Tránh nắng giờ cao điểm: hạn chế ra ngoài trời trong khung giờ 10h-16h khi tia UV mạnh nhất.
- Dùng kem chống nắng: sử dụng kem chống nắng có chỉ số SPF từ 30 trở lên, quanh năm — không chỉ vào mùa hè. Kem chống nắng phổ rộng (broad-spectrum) giúp bảo vệ trước cả 3 loại ung thư da phổ biến nhất: ung thư biểu mô tế bào vảy, tế bào đáy và u hắc tố.
- Mặc trang phục bảo hộ: nhiều thương hiệu hiện có quần áo nhẹ, thoáng khí với khả năng chống tia cực tím tích hợp, được đánh giá theo chỉ số UPF (ultraviolet protection factor).
- Tránh giường tắm nắng nhân tạo (tanning bed): sử dụng giường tắm nắng trước tuổi 35 có thể làm tăng nguy cơ u hắc tố tới 75%.
Tầm soát và phát hiện sớm
Bên cạnh việc phòng ngừa, việc tự kiểm tra da định kỳ để phát hiện sớm các nốt ruồi hoặc vùng da bất thường (thay đổi về kích thước, hình dạng, màu sắc, hoặc chảy máu) đóng vai trò quan trọng, vì ung thư da — kể cả u hắc tố — nếu được phát hiện sớm thường có tiên lượng điều trị rất tốt. Những người có làn da sáng màu, tiền sử gia đình mắc ung thư da, hoặc có nhiều nốt ruồi bất thường nên trao đổi với bác sĩ da liễu về tần suất tầm soát phù hợp.
Điểm đáng chú ý là phần lớn các ca ung thư da hoàn toàn có thể phòng ngừa được thông qua những thói quen bảo vệ da đơn giản, ít tốn kém kể trên — khác với nhiều loại ung thư khác vốn khó phòng ngừa hơn nhiều.
Nguồn: Mayo Clinic News Network
Bài viết liên quan
