Bệnh Hashimoto: nguyên nhân tự miễn phổ biến nhất gây suy giáp
Bệnh Hashimoto (Hashimoto's disease), còn gọi là viêm tuyến giáp Hashimoto, là một rối loạn tự miễn trong đó hệ miễn dịch của cơ thể tấn công nhầm các tế bào sản xuất hormone của tuyến giáp, dẫn đến suy giáp (hypothyroidism) — tình trạng tuyến giáp không sản xuất đủ hormone cần thiết cho cơ thể.
Mức độ phổ biến
Tình trạng tự miễn ảnh hưởng đến tuyến giáp hiện diện ở hơn 10% dân số Hoa Kỳ từ 12 tuổi trở lên, và đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây rối loạn chức năng nội tiết ở những khu vực có đủ i-ốt trong chế độ ăn. Bệnh Hashimoto phổ biến nhất ở phụ nữ trung niên, và những người mắc bệnh thường có người thân trong gia đình cũng mắc bệnh tuyến giáp hoặc các bệnh tự miễn khác.
Vì sao dễ bị bỏ sót hoặc chẩn đoán nhầm
Vì hormone tuyến giáp ảnh hưởng đến gần như toàn bộ các cơ quan trong cơ thể, triệu chứng suy giáp do Hashimoto có thể rất đa dạng và mơ hồ: mệt mỏi, tăng cân, sợ lạnh, da khô, táo bón, trầm cảm, khó tập trung, rụng tóc, chu kỳ kinh nguyệt bất thường... Vì các triệu chứng này dễ nhầm với nhiều tình trạng khác (như trầm cảm, mãn kinh, hay đơn giản là stress, thiếu ngủ), bệnh Hashimoto đôi khi không được nghĩ đến hoặc bị chẩn đoán muộn.
Mối liên hệ với các bệnh tự miễn khác
Người mắc bệnh Hashimoto có nguy cơ cao hơn mắc thêm các bệnh tự miễn khác. Các nghiên cứu quan sát cho thấy tỷ lệ bất thường tuyến giáp khá cao ở người có sẵn các rối loạn tự miễn mô liên kết khác (như lupus, hội chứng Sjögren), với kháng thể kháng peroxidase tuyến giáp (TPO) — một dấu ấn sinh học đặc trưng của viêm tuyến giáp tự miễn — có thể được tìm thấy ở gần 40% số bệnh nhân này. Ở người đã được chẩn đoán suy giáp, tỷ lệ có kháng thể TPO dương tính (chỉ dấu bệnh tự miễn) thậm chí còn cao hơn nhiều, khẳng định bệnh tự miễn tuyến giáp là nguyên nhân hàng đầu gây suy giáp.
Các yếu tố nguy cơ
Theo Mayo Clinic, một số yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh Hashimoto gồm: yếu tố di truyền và tiền sử gia đình (nguy cơ cao hơn nếu người thân mắc bệnh tuyến giáp hoặc bệnh tự miễn khác), thai kỳ (những thay đổi miễn dịch điển hình trong thai kỳ có thể là yếu tố khởi phát bệnh sau sinh), nạp quá nhiều i-ốt (có thể đóng vai trò là yếu tố kích hoạt ở người đã có nguy cơ sẵn), và tiếp xúc với bức xạ ở mức cao từ môi trường.
Chẩn đoán và điều trị
Bác sĩ sẽ thăm khám toàn diện, xem xét tiền sử bệnh và triệu chứng, sau đó chỉ định xét nghiệm máu — thường gồm TSH (hormone kích thích tuyến giáp) và T4. Nồng độ TSH cao trong máu là dấu hiệu của suy giáp, còn nồng độ T4 thấp giúp xác nhận vấn đề nằm ở chính tuyến giáp.
Suy giáp do bệnh Hashimoto được điều trị bằng hormone tổng hợp levothyroxine, hoạt động tương tự hormone T4 mà tuyến giáp khỏe mạnh tự sản xuất. Đây là điều trị cần duy trì suốt đời — bác sĩ sẽ xét nghiệm lại TSH sau khoảng 6-10 tuần để điều chỉnh liều, và một khi tìm được liều phù hợp, người bệnh chỉ cần uống thuốc đều đặn mỗi ngày một lần.
Khi nào nên đi xét nghiệm
Vì bệnh Hashimoto thường tiến triển âm thầm qua nhiều năm và triệu chứng dễ nhầm với nhiều tình trạng khác, nếu có các dấu hiệu nghi ngờ suy giáp kéo dài không rõ nguyên nhân — đặc biệt nếu có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp hoặc bệnh tự miễn khác — nên trao đổi với bác sĩ để được chẩn đoán kịp thời và chính xác. Việc chẩn đoán và điều trị sớm giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả và ngăn ngừa các biến chứng lâu dài của suy giáp không được điều trị, như bệnh tim mạch hoặc các vấn đề về khả năng sinh sản.
Nguồn: Mayo Clinic
Bài viết liên quan
